به همه ی انسان های خوب روزگار

شب یلدا در شهرهای ایران

شب هایتان پر ز نور ایزدی باد

یلدا از راه می رسد. بلندترین شب سال كه در آن آسمان ، ستاره باران مهر و محبت است. ایرانیان همواره جشن ها را با روشنایی و نور می آراستند. در بلندترین و تیره ترین شب سال، ستایش خورشید نماد دیگری می یابد. مردمان سرزمین ایران با بیدار ماندن، طلوع خورشید و سپیده دم را انتظار می كشند تا خود شاهد دمیدن خورشید باشند و آن را ستایش كنند. خوردن خوراكی ها و مراسم دیگر در این شب بهانه ای است برای بیدار ماندن. یكی از دلایل گرفتن جشن در این شب زاده شدن ایزدمهر است.

ریشه كلمه یلدا متعلق به زبان سریانی است و به معنای تولد یا میلاد است. در برخی منابع آمده است كه شب یلدا شب تولد خورشید است.

دیر زمانی است كه مردمان ایران و سایر كشورهای حوزه زبان فارسی در آغاز فصل زمستان مراسمی را برپا می دارند كه در میان اقوام گوناگون، نام ها و انگیزه های متفاوتی دارد. در ایران و سرزمین های هم فرهنگ، از شب آغاز زمستان با نام «شب چله» یا «شب یلدا» نام می برند كه همزمان با شب انقلاب زمستانی است. به دلیل دقت گاه شماری ایرانی و انطباق كامل آن با تقویم طبیعی، همواره و در همه سال ها، انقلاب زمستانی برابر با شامگاه ۳۰ آذر ماه و بامداد یكم دی ماه است.

هر چند امروزه برخی به اشتباه بر این گمانند كه مراسم شب چله برای رفع نحوست بلندترین شب سال برگزار می شود؛ اما می دانیم كه در باورهای كهن ایرانی هیچ روز و شبی، نحس و بد یمن شناخته نمی شد. جشن شب چله، همچون بسیاری از آیین های ایرانی، ریشه در رویدادی كیهانی دارد.

در گذشته آیین هایی گوناگون در این هنگام برگزار می شد كه یكی از آنها جشنی شبانه و بیداری تا بامداد و تماشای طلوع خورشید تازه متولد شده، بود.

 جشنی كه از لازمه های آن، حضور كهنسالان و بزرگان خانواده، به نماد كهنسالی خورشید در پایان پاییز بوده است
خورشید در حركت سالانه خود، در آخر پاییز به پایین ترین نقطه افق جنوب شرقی می رسد كه موجب كوتاه شدن طول روز و افزایش زمان تاریكی شب می شود.

 اما از آغاز زمستان یا انقلاب زمستانی، خورشید دگرباره به سوی شمال شرقی باز می گردد كه نتیجه آن افزایش روشنایی روز و كاهش شب است. به عبارت دیگر، در ۶ ماهه آغاز تابستان تا آغاز زمستان، در هر شبانه روز خورشید اندكی پایین تر از محل پیشین خود در افق طلوع می كند تا در نهایت در آغاز زمستان به پایین ترین حد جنوبی خود با فاصله ۲۳/۵ درجه از شرق یا نقطه اعتدالین برسد.

 از این روز به بعد، مسیر جابه جایی های طلوع خورشید معكوس شده و مجدداً به سوی بالا و نقطه انقلاب تابستانی باز می گردد. آغاز بازگردیدن خورشید به سوی شمال شرقی و افزایش طول روز، در اندیشه و باورهای مردم باستان به عنوان زمان زایش یا تولد دیگرباره خورشید دانسته می شد و آن را.گرامی میداشتند
 خوراكی های فراوان برای بیداری دراز مدت همچون انار و هندوانه و سنجد، به رنگ سرخ خورشید صرف می شد.
یكی از آیین های شب یلدا در ایران، تفأل به دیوان حافظ است. مردم دیوان اشعار لسان الغیب را با نیت بهروزی و شادكامی می گشایند و فال دل خویش را از او طلب می كنند. در برخی دیگر از نقاط ایران نیز شاهنامه خوانی رواج دارد.

 نقل خاطرات و قصه گویی پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نیز یكی از مواردی است كه یلدا را برای خانواده ایرانی دلپذیرتر می كند. اما همه این ها ترفندهایی است تا خانواده ها گرد یكدیگر جمع شوند و بلندترین شب سال را با شادی و صفا سحر كنند.

در سراسر ایران زمین، جایی را نمی یابید كه خوردن هندوانه در شب یلدا جزو آداب و رسوم آن نباشد. در نقاط مختلف ایران، انواع تنقلات و خوراكی ها به تبع محیط و سبك زندگی مردم منطقه مصرف می شود اما هندوانه میوه ای است كه هیچ گاه از قلم نمی افتد، زیرا عده زیادی اعتقاد دارند كه اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند در سراسر چله بزرگ و كوچك یعنی زمستانی كه در پیش دارند سرما و بیماری بر آنها غلبه نخواهد كرد.


مردم شیراز در شب یلدا به شب زنده داری می پردازند و برخی نیز بسیاری از دوستان و بستگان خود را دعوت می كنند. آنها در این شب سفره ای می گسترانند كه بی شباهت به سفره ۷ سین نوروز نیست و در آن آیینه و دیوان حافظ جای می دهند. انواع و اقسام آجیل و تنقلاتی چون نخودچی، كشمش، حلوا شكری، رنگینك و خرما و میوه هایی چون انار و به خصوص هندوانه خوراكی های این شب را تشكیل می دهند.


در آذربایجان مردم هندوانه چله (چیله قارپوزی) می خورند و باور دارند كه با خوردن هندوانه لرز و سوز و سرما به تن آنها تأثیری ندارد.
در اردبیل رسم است كه مردم، چله بزرگ را قسم می دهند كه زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و مغز گردو و نخودچی و كشمش می خورند.
در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می كنند و معتقدند كه هر كس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی كند و در زمستان سرما را حس نخواهد كرد.

«آوكونوس» یكی دیگر از میوه هایی است كه در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می شود. در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می ریزند، خمره را پر از آب می كنند و كمی نمك هم به آن می افزایند و در خم را می بندند و در گوشه ای خارج از هوای گرم اتاق می گذارند. ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می شود. آوكونوس ازگیل در اغلب خانه های گیلان تا بهار آینده یافت می شود و هر وقت هوس كنند ازگیل تر و تازه و پخته و رسیده و خوشمزه را از خم بیرون می آورند و آن را با گلپر و نمك در سینه كش آفتاب می خورند.


بنا به روایتی مردم كرمان تا سحر انتظار می كشند تا از قارون افسانه ای استقبال كنند. قارون در لباس هیزم شكن برای خانواده های فقیر تكه های چوب می آورد. این چوب ها به طلا تبدیل می شوند و برای آن خانواده، ثروت و بركت به همراه می آورند.


جمشید كیومرثی مردم شناس درباره یلدا می گوید: « نزد ایرانیان، زمستان به ۲ چله كوچك و بزرگ تقسیم می شود. چله بزرگ از اول دی ماه تا ۱۰ بهمن ماه را در بر می گیرد و از ۱۰ بهمن به بعد را چله كوچك می گویند. یلدا، شب نخست چله بزرگ است
بنا به روایت او زرتشتیان در این شب جشن می گیرند و فدیه می دهند: « فدیه، سفره ای است كه در هر خانه گسترده می شود و در آن خوراكی های مرسوم شب یلدا چیده می شود. زرتشتیان در این شب دعایی به نام «نی ید» را می خوانند كه دعای شكرانه نعمت است. خوراكی هایی كه در این جشن مورد استفاده قرار می گیرند، گوشت و
۷ میوه خشك شده خام (لورك) است


یلدا كه جشنی ایرانی است در روسیه نیز رواج دارد. دكتر داریوش كیانی مدیر سازمان اسناد ملی ایران درباره برگزاری یلدا در روسیه چنین روایت می كند: « این جشن در روسیه نیز از دیرباز، از روزگاری كه هنوز مسیحیت به آن جا راه نیافته بود، به مدت ۱۲ روز پر سرور و پر آیین با آداب ویژه ای برگزار می شد و گویا هنوز هم در میان دهقانان و روستاییان معمول است. در روسیه جشن یلدا، عید سالانه دهقانان و روستاییان بود.

 پختن نان شیرینی محلی به صورت موجودات زنده، بازی های محلی گوناگون، كشت و بذرپاشی به صورت تمثیلی و بازسازی مراسم كشت، پوشانیدن سطح كلبه با چربی، گذاشتن پوستین روی هره پنجره ها، آویختن پشم از سقف، پاشیدن گندم به محوطه حیاط، ترانه خوانی و مهم تر از همه قربانی كردن از آیین های ویژه این جشن بوده و هست. یكی دیگر از آیین های شب های جشن، فالگیری بود و پیشگویی رویدادهای احتمالی سال آینده. همین آیین ها در روستاهای ایران نیز كم و بیش به چشم می خورند كه نشان از همانندی جشن یلدا در ایران و روسیه دارند


در روستاهای ایران
۳۲ روز پیش از شب چله به خانه تكانی و شست و شوی ظرف و وسایل خانه می پرداختند تا شب چله كه آن را چله پاییز یا شب چله زری می نامند، فرا رسد. در این روز مردمان رخت های نو یا شسته خود را می پوشند.


نزدیك های غروب آفتاب كدبانوی هر خانه جامی از آب چشمه پر كرده و در تاقچه اتاق می نهد. پس از صرف شام همه اهل خانه به دور كرسی كه روی آن یك سینی با ۲ بشقاب پر از نقل های رنگارنگ گذاشته شده است، گرد می آمدند. سپس هر یك از اهل خانه به این باور كه تا سال دیگر همچون شمع روشن بماند، شمعی روشن كرده، درون سینی جای می داد.

شب هاتان نورباران باد  

درباره ی شب یلدا در وبلاگ گروهی ما: emperatorpars2.blogfa.com

+ نوشته شده در  پنجشنبه 29 آذر1386ساعت 1:3 بعد از ظهر  توسط ~آتوسا~  | 

توبه شکن

nature of iran

 

دگرباره   شه   ساقی  رسیدی                        مرا در حلقه ی مستان کشیدی

 

دگرباره   شکستی  توبه ها  را                      به جامی پرده ها را بر دریدی

 

دگر  بار  ای   خیال  فتنه  انگیز                    چو می بر مغز مستان بردویدی

 

همه صحرا گل است وارغوان است                بدان یک دم که در صحرا دمیدی

 

مکن ای آسمان ناموس کم کن                        که از  سودای  ماه  من  خمیدی

 

بگو ای جان وگر نی من بگویم                      که از  شرم  جمالش  نا پدیدی

 

بگویم ای بهشت این دم به گوشت                   که  بی او بسته ای و بی کلیدی

 

چو خاتونان مصری ای شفق تو                     چو دیدی یوسفم  را کف بریدی

 

خداوندا به قدرت بی نظیری                          که حسنی   بی نظیری برتنیدی

 

بیا    امید   که   نیک   نبود                           در این امید  بی حد نا امیدی

 

از این تنگین قفس  جانا پریدی                        وز این زندان طراران رهیدی

 

ز روی آینه گل دور کردی                            در آیینه   بدیدی  آنچه دیدی

 

خبرها می شنیدی  زیر و بالا                         بر آن  بالا  ببین آنچه شنیدی

 

چو آب وگل به آب و گل سپردی                     قماش روح بر گردون کشیدی

 

ز گردش های جسمانی بجستی                        به گردش های روحانی رسیدی

 

گزین کن هر چه خواهی و بستان                    چو ما را بر همه عالم گزیدی

 

 

شعر مولانا

 

عکس  ایران-شمال-فومان

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 22 آذر1386ساعت 7:42 بعد از ظهر  توسط ~آتوسا~  | 

مست نگاه

 

 

لب خندان تو                برق چشمان تو             

      

            

                                                                            برده قرار     از دل   عاشق زارم

 

 

         با من     بی نوا          بیش    از اینم  جفا

 

 

                                                                                                                                                   دیگر مکن یارم

 

 

ای گل ارغوان                همچو سرو    چمان          

 

 

                                                                                    ای در شب  تار من  روشنایی

 

 

                   بت چین و ختن

 

 

                                                                       روح و جانی    به تن           دل می ربایی

 

 

                آتش زده ای     بر دل

 

 

                                                                                 وای   از       من    و     آه   از دل

 

 

  زندگی          بی تو              شده    بی     حاصل

 

 

 

                                                                                                    دل شده                   مجنون                         چه کنم با دل

 

 

      مستم      ز نگاه تو               زان چشم سیاه تو

 

 

                                                                                                                                      افتاده به چاه تو                        سرگشته ی راه تو

 

 

از عشقت  آرام جان

                                                                                                                                                                                    شده ام      شیدای زمان

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                               من ز سودای وصل تو

 

                                                              گشته ام رسوای جهان

 

 

 

 

                                    رفت از دستم                 اختیار

 

                                                                                                                                                                                                                      بردی از من صبر و قرار

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    در شب     و  روز      تار من

 

 

                                                                                                                                                                              مه       و     خورشیدی         ای نگار

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه 18 آذر1386ساعت 1:16 بعد از ظهر  توسط ~آتوسا~  | 

بخت سرکش

                          

عیشم مدام است  از لعل   دلخواه                      کارم  به کام   است   الحمدالله

 

ای بخت سرکش تنگش به برکش                       گه جام زرکش گه لعل  دلخواه

 

ما  را  به  رندی   افسانه   کردند                       پیران  جاهل   شیخان   گمراه

 

از   دست  زاهد    کردیم    توبه                        وز     فعل   عابد   استغفر الله

 

جانا    چه  گویم    شرح   فراقت                       چشمی و صد نم جانی و صد آه

 

کافر  مبیناد   این  غم  که دیدست                      از قامتت سرو از عارضت ماه

 

شوق  لبت    برد  از    یاد  حافظ                       درس     شبانه    ورد  سحرگاه

 

گر تیغ    بارد  در کوی  آن    ماه                       گردن    نهادیم       الحکم    لله

 

  غزل حافظ

 

 

 

http://old.tebyan.net/Adabi-Honari/Sound/Music/sonnati/sound/h_shajarian/2-03-Track.wma

عکس:مینیاتور استاد فرشچیانEnchanted melody

موزیک :بخت سرکش ,همایون شجریان

+ نوشته شده در  شنبه 10 آذر1386ساعت 6:53 بعد از ظهر  توسط ~آتوسا~  | 

گر  همچو من   افتاده   این دام  شوی

                                  ای بس که خراب باده و جام شوی

ما عاشق و رند و مست و عالمسوزیم

                                  با ما   منشین  اگر نه بد نام شوی

 

رباعی حافظ

عکس:ایران-جنگل کادوس

 

+ نوشته شده در  شنبه 3 آذر1386ساعت 7:23 بعد از ظهر  توسط ~آتوسا~  | 

ناشکیبا

    ز حد بگذشت مشتاقی و صبر اندر غمت یارا 
                                      به وصل خود دوایی کن دل دیوانه‌ی ما را
    علاج درد مشتاقان طبیب عام نشناسد
                                       مگر لیلی کند درمان غم مجنون شیدا را
    گرت پروای غمگینان نخواهد بود و مسکینان
                                       نبایستی نمود اول به ما آن روی زیبا را
    چو بنمودی و بربودی ثبات از عقل و صبر از دل
                                        بباید چاره‌ای کردن کنون این ناشکیبا را
    چنان مشتاقم ای دلبر به دیدارت که گر روزی
                                         برآید از دلم آهی بسوزد هفت دریا را
   مراد ما وصال تست از دنیا و از عقبی
                                        وگرنه بی‌شما قدری ندارد دین و دنیا را
   بیا تا یک زمان امروز خوش باشیم در خلوت
                                       که در عالم نمی‌داند کسی احوال فردا را

سعدی

+ نوشته شده در  جمعه 2 آذر1386ساعت 12:24 بعد از ظهر  توسط ~آتوسا~  |